- نشانگر و شستي ها: هم در داخل کابين و هم کنار درب بيرون (طبقات) براي احضار و فرمان حرکت به کابين در انواع متنوع ساخته ميشوند.
تابلو کنترل : اين تابلو ها ميکروپروسسوري دو سرعته يا تري وي اف با امکانات کامل قابل تعريف از قبيل پارک در طبقه دلخواه و توقف در طبقات ذوج يا فرد و مانور خاص در حالت آتش سوزي و شمارش تعداد سفر و اعلام خرابي و ارسال پيام به موبايل و غيره مي باشد. تابلو آسانسور مي تواند مجهز به باطري قابل شارژ و سيستم نجات مسافر در هنگام قطع برق باشد که به آن بلاک آوت مي گويند. برای سیستم vvvf واحدی به نام درایو یا اینورتر به تابلو کنترل اضافه میشود.
-
5- انواع آسانسور
- آسانسور مسافري براي ساختمان مسکوني(داراي موتور 180استارت در ساعت و دربهاي با استحکام متوسط)
- آسانسور مسافري تجاري (داراي موتور 240 استارت در ساعت و دربهاي بسيار با استحکام)
- آسانسور بيمارستاني تخت بر (سرعت کم، معمولا 21 نفره)
- آسانسور ماشين بر به ابعاد 5*3 متر با محرک جک هيدروليک يا کششي
- آسانسور هوم ليفت اين آسانسور معمولا در داخل آپارتمان براي دو طبقه يا بيشتر کاربرد دارد. محرک آنها هيدروليک و يا دنده پيچي يا کششي ميباشد. سرعت آنها 2/. متر بر ثانيه و اکثراّ شيشه اي هستند. اين آسانسور ها احتياج به چاله زیر(PD) ندارند.
- آسانسور غذابر کتاب بر – اين آسانسور ها در ابعاد کوچک با درب طبقه از نوع گيوتيني ميباشند ارتفاع کابين 5/1 متر يا کمتر و در کتابخانه ها و يا رستورانها براي فرستادن غذا از آشپزخانه به طبقات کاربرد دارند.
- آسانسور پانوراميک يا شيشه اي که در نماي ساختمان ها نصب ميگردند.
6- انواع کنترل:
- کنترل گروهي: اگر آسانسور هاي همجوار موجود باشد مي توان آنها را به يکديگر مرتبط ساخت به گونه ايکه در صورت فرمان احضار طبقه آسانسور نزديکتر به آن طبقه راه بيفتد و سرويس لازم را بدهد.به اين روش ، کنترل دوبلکس(دوتایی) يا تري پلکس (سه تایی)يا کوادراپلکس (چهارتایی)گفته مي شود.
- کنترل سمت سرويس دهي: در ساختمان هاي مسکوني معمولا مسافرين از همکف به طبقه خود رفته و يا از طبقه خود به همکف مي روند. يعني مسافري که از يک طبقه به طبقه بالاتر برود بسيار کم است. در اين صورت تابلو کنترل به گونه اي برنامه ريزي مي شودکه در هنگام رفتن آسانسور به بالا از طبقات مياني سوار نميکند و فقط در برگشت به پائين به احضار طبقات جواب ميدهد به اين نوع کنترل کلکتيو دان مي گويند.
- در ساختمانهاي تجاري و اداري طبقات مختلف با يکديگر سروکار دارند بنابراين روي واحد احضار طبقه دو شستي وجود دارد يکي براي بالا رفتن و يکي براي پائين رفتن که بايستي مطابق جهت مورد نياز فشره شود. به اين نوع کنترل کلکتيو سلکتيو گفته مي شود.
- انواع ديگري نيز وجود دارد که متداول نيست.
7- وروديهاي آسانسور :
عموما تمام وروديهاي آسانسور در يک طرف ميباشد اما در بعضي موارد بر حسب معماري خاص ساختمان ممکن است در بعضي طبقات ورودي آسانسور در جهت مقابل ورودي اول يا مجاور آن باشد.مثلا در پارکينگ بايد از ضلع جنوب وارد کابين آسانسور شويم و در طبقات بالا از ضلع شمال وارد آن شويم در اين صورت کابين بايد دو درب باشد. در هوم ليفت ها گاهي سه درب براي کابين در نظر گرفته ميشود.
8- موقعيت موتورخانه آسانسور :
معمولا موتورخانه آسانسور (محل استقرارمحرک و تابلو کنترل) در بالاترين نقطه و روي چاهک آسانسور قراردارد. اما ميتوان آنرا در پائين ترين نقطه در کنار چاهک نيز قرارداد. آسانسور بدون موتورخانه نيز قابل اجرا است که موتور محرک و تابلو در بالاو داخل چاه آسانسور روي شاسي خاص خود مستقر گرديده اند. (در اين صورت در ساخت اتاق موتورخانه صرفه جويي ميشوداما دشواريهايي از نظر سرويس و تعميرات موتور و تابلو پيش روي سرويسکار خواهد بود). موتورخانه آسانسور هاي هيدروليک شامل مخزن روغن و موتورپمپ و تابلو کنترل عموما در کنار چاه آسانسور در طبقات پائيني قراردارند
9- تجهيزات جنبي آسانسور :
وسايل و امکانات جانبي آسانسور به شرح زير در صورت تمايل و درخواست مشتري قابل نصب مي باشد:
1- نجات اضطراري: با داشتن اين دستگاه در صورت قطع برق در حين کار، آسانسور با استفاده از باطري هاي قابل شارژ به نزديک ترين طبقه رفته و دربهاي آن باز ميشوند به اين طريق از گرفتار شدن مسافر در آسانسور پيشگيري ميگردد.به اين سيستم بلاک آوت نيز گفته ميشود.
2- تلفن: يک خط تلفن مي تواند در کابين آسانسور براي مواقع اضطراري پيش بيني گردد.
3- مونيتور: مونيتور رنگي براي آگهي هاي تبليغاتي در ساختمانهاي تجاري قابل نصب است.
4- سخن گو و موزيک: سخن گو علاوه بر اعلام شماره طبقات در هر طبقه امکان پخش هر پيام ديگري در طبقات را دارد- سيستم هاي پيشرفته پخش موزيک نيز رايج ميباشد.
5- پيغام خرابي: بعضي کنترلر ها امکانات ارسال پيام کوتاه روي تلفن همراه در هنگام بروز خرابي رادارا مي باشند.
6- سرويس آتش نشان: در صورت بروز آتش سيستم احضار طبقات از مدار خارج و آسانسور به طبقه از پيش تعيين شده مي رود و در اختيار آتش نشان قرار ميگيرد.
7- سنسور بار اضافی(اورلود): سنسور های اورلود زیر کابین و یا در منطقه سر بکسل بند نصب شده و در صورت اضافه سوار شدن مسافر یا بار سنگین تر از حد مجاز فرمان عدم حرکت به تابلو ارسال نموده و بوق مخصوص به همراه چشمک زن ها فعال میگردند.
8- فول لود: درصورت داشتن فول لود در زمانیکه ظرفیت آسانسور تکمیل است و امکان سوار کردن مسافر دیگری وجود ندارد آسانسور به فرمان احضار طبقه جواب نمیدهد تا وقتیکه مسافری از کابین پیاده شود وامکان سوار شدن مسافر برقرارشود.به این ترتیب از توقفات اضافی جلوگیری میشود.
9- فتوسل پرده ای: فتوسل یا چشم الکترونیک گیرنده و فرستنده مادون قرمز است که در مسیر ورودی درب کابین نصب میشود. و در صورت وجود شیء در بین فرستنده و گیرنده درب کابین بسته نمیشود. این چشم الکترونیکی میتواند تک خطی و مثلاٌ در فاصله 80سانتی از پائین در نصب شده باشد. و لی نوع پرده ای تعداد زیادی گیرنده و فرستنده روی یک نوار بسته شده و سرتاسر ورودی را پوشش میدهد.
10- نصب و راه اندازي آسانسور
قبل ا ز نصب آسانسور لازم است آهن کشي اجرا گردد. آهن کشي استراکچر نگهدارنده ريل هاي کابين و وزنه مي باشد. آهن کشي تقريبا روزي يک طبقه قابل انجام است و هزينه آن به ازاي هر طبقه 500،000 تومان مي گردد.
پس از آهن کشي معمولا ريل گذاري و درب طبقات انجام مي شود که اين کار بسته به شرايط کاري به ازاي هر طبقه يک الي دو روز زمان مي برد. پس از اجراي ريل و درب کارهاي ساختماني تا تکميل ساختمان پيش مي رود سپس کارهاي باقيمانده نصب و راه اندازي آسانسور انجام ميگردد که بسته به شرايط کاري يک الي دو روز کاري براي هر طبقه زمان صرف ميشود.
11 - هزينه های آسانسور :
هزينه کامل تجهيزات و نصب و راه اندازي آسانسور شامل دو بخش ثابت و متغيير ميباشد. بخش ثابت بسته به ظرفيت و سرعت از هفت الي 20 ميليون تومان و هزينه متغيير به ازاي هر طبقه 2/1 ميليون تومان بالغ ميگردد. درمورد آسانسور های بسیار لوکس و مجهز بخش ثابت از 15 الی 30 میلیون و بخش متغییر 5/1 میلیون تومان می باشد.
12- استاندارد آسانسور
استاندارد معتبر اروپا در مورد آسانسور :
EN81-1 مقررات ایمنی در ساخت و نصب آسانسور های الکتریکی. این استاندارد درکمیته فنی استاندارد ایران مورد تایید و پذیرفته شده و با کد استاندارد ملی شماره 6303 به عنوان استاندارد آسانسور های الکتریکی ابلاغ گردیده است.
کد استاندارد های اروپائی و آمریکائی در مورد آسانسور
EN81-1 مقررات ایمنی در ساخت و نصب آسانسور های الکتریکی
EN81-2 مقررات ایمنی در ساخت و نصب آسانسور های هیدرولیکی
EN81-3 مقررات ایمنی در ساخت و نصب آسانسور های غذابر و کتاب بر
EN81-4 رزرو
EN81-5 مشخصات ابعادی و چیدمان استاندارد آسانسور (ISO 4190/1,2 )
EN81-6 مقررات اجرائی انتخاب و نصب آسانسور در ساختمان
EN91-7 مشخصات آلات کنترل دستی ،نشانگرها و سایر متعلقات آسانسور (ISO 4190/5)
EN81-8 مشخصات چشمی های قلاب گیر برای تعلیق اجزای آسانسور
EN81-9 مشخصات ریل راهنما در آسانسور (ISO 7465)
EN81-10 تست و بازرسی آسانسور های الکتریکی و هیدرولیکی
EN81-11 توصیه های لازم برای نوسازی یانصب آسانسور برقی در ساختمانهای بدون آسانسور
EN81-12 توصیه های لازم برای نوسازی یانصب آسانسور های هیدرولیک در ساختمانهای بدون آسانسور
EN81-13 مقررات اجرائی برای آسانسور های مقاوم در برابر دستکاری
A17.1 مقررات ایمنی برای ساخت و نصب و محاسبات آسانسور و پله برقی – استاندارد ASME
EN115 مقررات ایمنی برای ساخت و نصب پله برقی و پیاده رو متحرک
ازسال 2000 میلادی دستورالعمل 95/16/EC در اروپا جایگزین استاندارد EN81 گردید که در برگیرنده استاندارد EN و نکاتی اضافه برآن دارد.
13- وسایل ایمنی در آسانسور
وسایل ایمنی اصلی آسانسور به شرح زیر می باشند:
1- قفل درب طبقه: درب طبقه جدا کننده راهرو ی ساختمان از چاه آسانسور میباشد. در واقع اگر درب طبقه بدون اینکه کابین آسانسور در پشت آن قرارداشته باشد باز شود فاجعه انگیز خواهد بود زیرا مسافر به خیال اینکه کابین آسانسور پشت درب می باشد به طرف آن حرکت کرده و به داخل چاه آسانسور سقوط مینماید. قفل درب طبقه دارای مکانیزمی می باشد که فقط در زمان حضور کابین باز میشود و به محض فرمان حرکت ابتدا درب طبقه قفل شده سپس کابین حرکت می نماید.
2- گاورنر : گاورنر ها در انواع مختلف ساخته می شوند یک نوع متداول آن نوع بادامکی است . وظیفه گاورنر این است که وقتی سرعت کابین از 15 درصد سرعت نامی آن تجاوز کند ابتدا یک سویچ الکتریکی را فعال میکند که موجب ترمز موتور می شود. اگرترمز عمل نکند و حرکت کابین همچنان با سرعت ادامه داشته باشد پس از رسیدن به 30 درصد افزایش گاورنر قفل میکند و اهرم پاراشوت کشیده شده و فکهای پاراشوت درجا کابین را به ریل راهنما قفل می نماید.
3- پاراشوت: این وسیله ترمز مکانیکی کابین است که به صورت جفت بالای کفشک های زیرین نصب میشود و از گاورنر فرمان میگیرد. گاورنر و پاراشوت توسط بازرسان آسانسور تست شده و تایید میگردند.
4- بافر ها: اگر کابین درهنگام حرکت به سمت پایین ترین توقف در سطح طبقه توقف نکند و به حرکت ادامه دهد پس از چند سانتیمتر به بافر برخورد کرده و متوقف میشود. این مورد برای قاب وزنه نیز صادق است بافر ها در کف چاله نصب میشوند. بافر ها در انواع فنری،لاستیکی و هیدرولیکی ساخته می شوند.
چهار قطعه فوق از نظر ایمنی آسانسور بسیار پر اهمیت می باشند و بهتر است همواره از مرغوبترین نوع موجود استفاده شود.